سايت فارسي زبان

آب انبارهای شهر نراق یکی از شاهکارهای معماری دوره قاجار در شهر نراق است که بعلت نزدیک بودن به معماری کاشان از اصالت خاصی برخوردار است.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری ایسکانیوز از فراهان، نراق از قدیم الایام از سه محله که هر کدام داری مرکزیت خاص خود بوده تشکیل شده است و در این مراکز مسجد ، حسینیه حمام ،آب انبار مجزا وجود داشته است.
در حال حاضر آب انبار هر سه محله شهر نراق(پایین، بالا ، بازار) خوشبختانه پابرجا است و اکنون آب انبار محله بالا آبگیری و مردم از آب بسیار خنک و گوارای آن در ایام تابستان استفاده می کنند.
آب انبار محله بالا ( آب انبار حاج مهدی) ، این آب انبار در مرکزیت محله بالای شهر و در مجاورت حسینیه و مسجد جامع نراق قرار دارد و توسط یکی از تجار شهر نراق به نام حاج مهدی نراقی احداث شده است.این فرد از خیرین و افراد با نفوذ شهر نراق محسوب می شده و در حال حاضر به جزء بنای آب انبار ، مجموعه حسینه ، کاروانسرا و تاجر سرای دیدنی از آن مرد بزرگ به یادگار مانده است و به تبعیت سنت حسنه تمامی آنها وقف می باشد.
آب انبار محله پایین ، این محله از قدیمی ترین محله های شهر نراق است که در آن مسجد امام حسن(ع) که قدیمی ترین بنای شهر نراق است قرار دارد.
در مجاورت این مسجد فرد خیری به اسم حاج عبد الباقی نراقی نزدیک به ۱۸۰ سال پیش، آب انبار و حسینه ای را احداث و برای حفظ و نگهداری آن مقداری زمین مرغوب کشاورزی خود را نیز وقف می نماید تا عایدات آن صرف نگهداری بنا شود.
در حال حاضر این بنا به همت افراد خیر در حال بازسازی است و قرار است از مخزن آب آن بعنوان موزه آثار تاریخی شهر نراق استفاده شود تا علاقه مندان با معماری آب انبار های قدیمی و نحوه کار کرد آنها آشنا شود.
امید است این موزه افتتاح و موجب جذب گردشگران داخلی و خارجی شود.
این مکان نیز مشابه آب انبار بالا در کنار مسجد امام حسن مجتبی (ع) در محل پایین شهر ساخته شده است. قدمت آن به بیش از ۲۰۰ سال می رسد که در کنار حسینیه احداث شده است.
آب انبار محله بازار، این آب انبار در ورودی بازار احداث و از دو آب انبار دیگر شهر کوچکتر است.
اطلاعات خاصی از بانی آن در دست نیست ولی به احتمال زیاد به هنگام ساخت مجموعه بازار و کاروانسرا مرحوم شمس السلطنه نراقی جهت استفاده مسافران و کاروانهای تجاری احداث شده است و متاسفانه مخزن این مجموعه تخریب و از آن تنها سردرب و ورودی به محل شیر آب باقی مانده است.

ین منطقه در فاصله سه کیلومتری شمال غربی شهرنراق در امتدا کوه ال (OL) قرار دارد. به جرات می توان گفت در منطقه شهرستان دلیجان چشم اندازی به زیبایی آن وجود ندارد . در انتهای این دره ، آبشار فصلی وجود دارد که نراقیها آن را گیسو می نامند. علت این نماگذاری رویش گیاه پرسیاوش در محل آبشار است که خاطره گیسوان بلند را تداعی می کند. ارتفاعات این دره دارای شیب منفی و بسیار مناسب برای صخره نوردی است و چنانچه نسبت به تجهیز و سرمایه گذاری آن اقدام گردد می تواند در آینده یکی از کانون های فعال جذب گردشگر باشد .شهرداری نراق در حال تهیه طرح پارک طبیعی برای این مکان می باشد که چنانچه این موضوع تحقق پیدا کند طبیعت نراق در کنار جاذبه های دیگر آن به پناهگاه ساکنان شهرهای مجاور تبدیل شده و مردم در زمان اوقات فراغت خود از دیدن این مناظر طبیعی لذت خواهند برد . در حال حاضر این مکان با توجه به اینکه حداقل امکانات رفاهی را هم ندارد در ایام تعطیل و بخصوص تابستان پذیرای خیل عظیمی از شهروندان نراق ، دلیجان ، محلات و کاشان می باشد .

قله ولیجیا با ارتفاع در حدود ۳۳۳۰متر در مسیر جاده ای دلیجان به کاشان در شمال نراق قرار گرفته است.

کوه “ویلیجیا” منطقه‌ای بسیار زیبا و دلنشین در شرق نراق در استان مرکزی است که از دامنه آن چشمه‌ای می‌جوشد و به منطقه دیدنی “جاسب” منتهی می‌شود.

ارتفاعات این منطقه در روزهای گرم تابستان پذیرایی خیل کثیری از مردم است، این ارتفاعات در اکثر ماه‌های سال پوشیده از برف و دمای آن بسیار پایین است، به طوری که با نقاط دیگر حداقل ۲۰ درجه تفاوت دارد.

بستر آبگیری قنات‌های موجود در کوهپایه‌ها، این کوه است و مقدار آبگیری آنها بسیار بالاست و نزدیک به ۵۰ درصد آب‌های روان و قنات لازم برای کشاورزی منطقه از این بخش تامین می‌شود.

در دامنه کوه “میل نراق” بنایی ساخته شده از سنگ وملات وجود دارد. این بنا از قدیم محلی برای محافظت از کاروان‌های عبوری از شهر نراق به منطقه اردهان و کاشان بوده است، چنانچه به هر دلیل منطقه ناامن می‌شد، نگهبانان مستقر در آن با روشن کردن آتش و دود، کاروانیان را از خطر سرقت آگاه می‌کردند.

شهر نراق در گذشته در مسیر جاده ابریشم بود و روزانه کاروان‌های متعددی از آن عبور کرده و موجب رونق منطقه می‌شدند.

نمونه این بنا را می‌توان در گردنه خمین و ابراهیم‌آباد اراک نیز مشاهده کرد.

نراق از قدمت تاریخی بسیار طولانی برخوردار است . بعضی از مورخان تاریخ نراق را قبل از اسلام می دانند ،به طوری که معتقدند نراق در محل فعلی نبوده ، بلکه از هفت دهکده پراکنده تشکیل می شده که این دهکدهها در اطراف نراق در قسمت شمال و جنوب شرقی و غرب آن بوده اند .
این دهکده های کوچک ه ظاهرا مردمی با دین مجوس یا گبر داشته است به نام های : گرینان ، بیدشک علیا ، بیدشک سفلی ، در چاله سرخ ، شمس آباد ، کندقه و … بوده است . در کنار این دهکده ها آثار زندگی ، از سفال تا برج و باروها و نیز قبرهایی به چشم می خورد و این آثار در قسمت بیدشکین ( علیا و سفلی ) بیشتر در معرض دید است . در قسمتی از این محل ، کوهی به نام کافران قرار دارد که بر فراز آن قلعهای جهت نگهبانی و سکونت سر گروههای آن قوم قرار داشته و این قلعه در حمله افغان ها تخریب شده و فقط تعداد کمی از سنگ های آن همچنان بر فراز کوه باقی مانده است .

به هر حال ، شهر نراق از نظر قدمت در سطح شهرهای قدیمی ایران است . چنان چه مرحوم شیروانی در کتاب بستان السیاحه خود قدمت نراق را به هزار سال ذکر کرده و می نویسد : “نراق بر وزن عراق ، قصبه مانند و محلی است خاطر پسند از توابع کاشان ، در دامن کوه اتفاق افتاده ، سه طرفش فی الجمله گرفته و سمت مغربش غایت گشاده است و مردمش شیعه مذهبند .”
ابن بطوطه نیز نراق را به قدمتی برابر هفتصد سال معرفی می نماید .
آنچه است ، نراق دارای قدمتی بیش از هفتصد سال است . اما همان طوری که ذکر شد ، نراق فعلی پس از اسلام و توسط شخصی به نام ریش بلند که در آن زمان سمت کدخدایی داشت ، در محل سفلی نراق جمع شدند و به خانه سازی پرداختند و از آن جمله مسجدی با نام مسجد پایین بنا گردید .
از نظر تاریخ نویسان ، نراق به معنای نر یا نره و عبارت از برآمدگی و بلندی زمین است و چون زمانی سلطان آباد ( اراک امروزی ) را با نام عراق می شناختند و نراق در بلندترین نقطه عرق قرار داشت ، آن را نر عراق ( یا بلندترین نقطه عراق ) نامیدند . کم کم نیز نر عراق به نراق مبدل گشته است . بعضی از مورخان اسم نراق را اقتباس از نام ستاره ای می دانند و برخی دیگر ازمردم قدیمی نام نراق را از حروف درهم ریخته قرآن دانسته و اعتقاد بر این دارند که چون نراق فعلی در زمان گرویدن مردم به اسلام و نابود شدن کفار در اطراف این شهر به وجود آمده است این نام را بر این شهر گذاشته اند .ولی به نظر می رسد که نظر اول موافق وجه تسمیه نراق باشد .
نراق پس از اسلام نیز سابقه درخشانی در تاریخ داشته به طوری که سبک بناهای تاریخی آن نشان دهنده این واقعیت است . سبک معماری مسجد سفلی نراق که در محله سفلی بناگردیده نشان می دهد که این ساختمان در قرون اولیه اسلام در سه قسمت که دالان هایی به هم مرتبط می شود ساخته شده و تاریخ ساخت آن دقیقا مشخص نشده است .
در دوران شاهان صفوی و قاجاریه از رونق ویژه ای در ساختمان سازی و به کار بردن مصالح ساختمانی خاص آن زمان که در این محل تهیه شده است داشته و در تجارت نیز جلوه ای خاص داشته است . به طوری که این شهر از نظر تجارت و قرار گرفتن بر سر راه شهرهای مهمی چون همدان ، اراک ، کرمانشاه ، جاپلق و کاشان شهره بوده است .
کاروانسراهایی که در کنار مجموعه تاریخی بازار قرار دارد به همین منظور بنا شده بودند . بازار نراق که متشکل از راسته بازار و دکان هایی در اطراف و دارای چند تیمچه است قدمت و سابقه درخشان تاریخی و تجاری نراق را بیشتر آشکار می کند .
با توجه به مطالب فوق الذکر و تاریخچه شکل یابی نراق ، چه در زمانی که متشکل از هفت قست پراکنده بوده و چه زمانی که به صورت مجتمع در محله سفلی بنای تشکیل شهری را نهادند ، نمی توان نسبت به پیشینه تاریخی نراق نظری ارائه نمود و تنها در اثر کاوش های باستان شناسی می توان به تاریخ دقیق و نیز نتیجه علمی قابل اعتمادی دست یافت

از دیرباز ، قوم ایرانی با داشتن روحیه ای حساس ، خلق و خویی نرم ، طبع لطیف و اندیشه های ظریف نسبت به دیگر اقوام در دوره های مختلف تاریخی متمایز بوده است .
اگر چه سرزمین ایران با قدمت بسیاری که دارد ، زمانی در عرصه سیاست و رزم یکی از دو امپراطوری بزرگ جهان به شمار می رفته است ؛ ولی در پرورش علما ، دانشمندان ، فلاسفه و شاعران نیز از شهرتی عالمگیر برخوردار می باشد . آثار به جا مانده از دوره های مختلف تاریخی در ایران که هر نقطه از خاک این کشور پهناور را مزین نموده است ؛ گواه روشنی بر این مدعاست .
شهر نراق از جمله مناطقی است که میراث تاریخی ارزنده آن حکایت از قدمت ، سابقه بسیار طولانی در علم ، تجارت و دیگر امور دارد . تالیفات به جا مانده از علمایی چون : ملامهدی ، ملا احمد فاضل ، ملامهدی دوم ( آقا بزرگ ) و دیگران این حقیقت را مبرهن می سازد . نراق با اهدای این نخبه های علم و ادب توانسته است دین خود را به جهان دانش و پژوهش ادا کند و سرافرازی خود را به بلندا و استواری کوههایش بر همگان روشن نماید .
نراق در تجارت نیز موقعیتی خاص داشته است . قرار گرفتن آن بر سر راه ارتباطی کاشان به اراک ، همدان ، محلات و جاپلق (japalagh) بر موقعیت جغرافیایی و اقتصادی آن افزوده است . به علاوه در مهمان نوازی از کاروانیان ، دست کمی از دیگر شهرهای کشور نداشته است

در شمال این شهر کوه اُل قرار دارد .اُل از قسمت شمال نراق شروع و تا حوالی مزرعه احمد آباد در شمال غربی امتداد دارد . در بیشتر جاها دره های پرپیچ و خم این توده کوه ها را شکافته است . در دامنه کول ال مزرعه شریف آباد و بهشت آباد قرار دارد و دارای آبشاری به نام گیسو می باشد . در طرف شرق نراق ، کوه ولیجیا ( ویلیجیا ) با ارتفاع ۳۳۳۰ متر قرار گرفته است . این کوه مانند کمربندی از شرق شهر امتداد یافته و در غرب نراق به مزرعه حسین آباد ختم می شود . کوههای کاه – گندم در جنوب و کوه زردبلند در جنوب شرقی این شهر واقع گردیده اند . همچنین از طرف غرب به سمت شهرستان دلیجان ، دشت وسیع و جلگه ای مشاهده می شود که هر چه به طرف دلیجان پیش می رویم بر وسعت آن افزوده می گردد

شهر کوچک و زیباى نراق از نظر تقسیمات کشورى بخشى از شهرستان دلیجان و در محدوده استان مرکزى است. این شهر، حد فاصل شهرستانهاى قم، کاشان و دلیجان قرار دارد و از مناطق کوهستانى و سردسیر مى‏باشد.

برخى مى‏گویند: نراق به معناى «نر» یا «نره» که به معناى برآمدگى و بلندى زمین است. شاید به لحاظ اینکه سلطان‏آباد (اراک) را به نام عراق مى‏شناختند و شهر نراق در بلندترین نقطه عراق (اراک) قرار داشت آن را «نر عراق» یا نره عراق» نام نهادند و به مرور زمان، «نر عراق» به «نراق» تغییر نام یافت.

این شهر کوچک در گذشته از موقعیتى خاص برخوردار بود، زیرا در مسیر جاده ابریشم قرار داشت و داراى موقعیت استراتژیک اقتصادى و تجارى بود و از دیرباز مورد توجه مردم شهرهاى اطراف قرار گرفته بود.

نراق از شهرهاى قدیمى و تاریخى کشور اسلامى ایران به شمار مى‏رود. ابن بطوطه قدمت این شهر را به ۷۰۰ سال گفته است. صاحب «بستان السیاحه» یکصد و ده سال پیش درباره این شهر گفت: نراق بر وزن عراق قریه‏اى است قصبه مانند و محلى است خاطرپسند از توابع کاشان، آبش کم و باغاتش فراوان. آن قریه در دامن کوه اتفاق افتاد و سه طرفش فى الجمله گرفته و سمت مغربش به غایت گشتاده است. قرب هزار باب خانه در اوست و چند مزرعه مضافات اوست و مردمش شیعى مذهب و… مولانا مهدى صاحب تصانیف مفیده از آنجا بوده است.

بناهاى تاریخى

نراق بناهاى تاریخى بسیارى دارد از جمله آن بناى مسجد جامع، بناى ساختمان و بقعه امامزاده یحیى و امامزاده سلیمان که از فرزندان امیر المؤمنین علیه السلام به شمار مى‏روند و ساختمان و بقعه امامزاده زبیده خاتون که دختر امام جواد علیه‏السلام مى‏باشد و همچنین بناى ساختمان و بقعه امامزاده سلطان على که فرزند امام محمدباقر علیه‏السلام مى‏باشد در آن منطقه قرار دارد .